A colonización do suxeito político muller

Traemos aquí o artigo “A colonización do suxeito político muller” da nosa compañeira María Loureiro publicado no xornal Praza Pública o 16 de maio de 2026. Imaxe destacada: Colonized nº 90. Marta Fàbregas.

“Non me posuirán —berrou—… Non se apropiarán dunha soa febra deste corpo. (…) Xamais puideron os conquistadores recuperar nin sequera un vestixio do seu corpo: esa terra dos meus cantares, territorio amado negándose para sempre ao invasor.”

— Gioconda Belli, A muller habitada (1988).

Entendemos ben a colonización cando se arrebata a soberanía a un pobo. Hoxe asistimos a una produción continua de crónicas sobre os procesos imperialistas contemporáneos, que escriben algúns dos seus capítulos máis cruentos nas ruínas de Gaza ou no asedio ao Líbano, onde Estados Unidos e Israel son os actores centrais dunha dinámica de ocupación prolongada.

Con todo, o imperialismo non opera unicamente mediante exércitos. Tamén se desprega a través de dispositivos sutís, como algoritmos, estándares culturais, linguaxes ou formas de lexitimación académica. A colonización, como estrutura de dominio, expándese cara a outras dimensións igualmente profundas. Eses mesmos altofalantes que hoxe debullan con acerto a colonización territorial, cultural, lingüística ou dixital padecen unha cegueira selectiva fronte ao asedio máis antigo: o que se exerce sobre as mulleres.

O patriarcado funciona como un sistema de ocupación onde a muller é o primeiro territorio conquistado. Esta invasión materialízase mediante o control da súa autonomía, o disciplinamento da súa sexualidade, a extracción de plusvalía a través do traballo non remunerado ou a expropiación da capacidade sexual e reprodutiva por industrias extractivistas. 

Mais hoxe esta ocupación toma un cariz orwelliano. Unha nova fase colonial desprégase no terreo do simbólico e o político. Tras séculos de loita feminista por describir a realidade material das mulleres e consolidar dereitos baseados no sexo, asistimos a unha incursión que busca desafiuzar as mulleres da súa propia definición: persoa do sexo feminino.

As teorías que desdebuxan o sexo actúan como unha lingua estraña imposta para nomear a nosa realidade desde o desexo alleo. É un extractivismo cultural que se apropia do léxico, dos espazos e das conquistas políticas das mulleres, reducindo a nosa existencia material a unha identidade subxectiva que calquera pode reclamar. Ao ocupar o concepto mesmo de muller, colonízase o último refuxio do suxeito político sobre o que se asentan os nosos dereitos. A linguaxe tecnocrática —que nos oculta ou que nos fragmenta en “corpos xestantes” ou “persoas con vulva”— é a ferramenta coa que o “Estado colono” rexistra a súa propiedade, eliminando o nome da habitante orixinaria de rexistros oficiais para convertela nunha mera categoría administrativa elixible e ao servizo do mercado.

Esta expropiación da propia bioloxía non é azarosa; alimenta o voraz e lucrativo mercado dos corpos sintéticos e a medicalización vitalicia. Para que o negocio da explotación “de xénero” prospere xunto á industria da explotación sexual e da explotación reprodutiva, é imperativo desarticular a única acción política capaz de impugnalos: o feminismo. Introdúcense así “cabalos de Troia” ideolóxicos para que a resistencia sexa devorada desde as súas propias entrañas, co fin de conculcar os dereitos das mulleres na lexislación e deixalas nunha absoluta desprotección.

A ocupación non se presenta como unha intrusión, senón como un “dereito de acceso” do sentimento individual sobre a realidade colectiva, onde os desexos dos varóns prevalecen sobre os dereitos das mulleres. Non obstante, o invasor non busca só o recurso, anhela tamén o silencio da invadida para impoñer o seu relato. Ese mutismo avanza mediante a imposición ideolóxica, a censura social e a violencia simbólica exercida sobre quen se atreve a subverter a narrativa do conquistador. Mais o triunfo definitivo do invasor é a propia asimilación: lograr que sexan as colonizadas as que defendan a gramática posmoderna e neoliberal que as borra, convertendo o desexo alleo no horizonte do seu activismo.

Quen hoxe clame pola soberanía dos pobos fronte ao imperialismo, pero garde silencio ante a captura do suxeito político muller ou traballe activamente na súa disolución, incorre nunha hipocrisía histórica. A descolonización non será real mentres a nosa categoría sexual siga sendo obxecto de disputa e renomeada polo patriarcado. Porque non hai liberdade posible se o primeiro territorio —o noso propio sexo— segue baixo a bota de quen, a través dos séculos, se arrogou o poder absoluto de nomear o mundo: os homes.